PARAREM PAMITEGEP
A.
Indik Wewaneunan Sane Wenten Ring Tanah Palemahan Desa.
I.
Pamiteges :
1. Sane kasinanggeh Tanah
Palemahan Desa Adat luire: a. Tanah Karang desa; n. Tanah Druwen Desa marupa
bangket miwah tegal; c. Tanah melakang
Desa marupa Laba Pura; r. Tanah Tegal
Pura miwah telajakannya; k. Tanah setra; d. Tanah margi ageng miwah telajakannya; t. Tanah Ayahan Desa (AYDS); s. Tanah bangket miwah tegal druwen krama. w.
Tanah kumpeni sane kawawa antuk Desa; l. Tanah tukad, jelinjing, telaga Ian
sebacakannya.
2.
Sane kasinanggeh wewangunan
luire: a. Umah, gedong, sane ngangge tembok batu-bata, semen Ian sebacakannya;
n. Bale Bali sekadi: Bale Gede, Meten, Saka Wolu, Saka Pat, Sakanem, miwah
cacanggahan; c. Tenten, kubu, kandang
Ian sebacakannya; r. Pura, Palinggih, Pengayatan.
II.
Daging Pararem
1. Sang sapa sira ugi sane
pacang matatangunan ring Palemahan Desa Adat Bugbug, patut matur supeksa ring
Prajuru Desa Adat, sanistane ring Pangenter Palemahan.
2. Yan wenten krama sane
matatangunan ring tanah palemahan druwen ngeraga patut matur supeksa ring
Prajuru Desa, tur Prajuru patut nureksain genah kalih tingkah wewangunan punika
napike sampun manut ring pararem sane wenten.
3. Yan prade wenten sinalih
tunggil krama utawi warga Desa Adat Bugbug, nangun wewangunan ring tanah
Palemahan druwen Desa sajabaning ring tanah karang desa, nenten matur supeksa ring Prajuru, majeng
ring Krama inucap patut kakeninin pamidanda sekadi
ring sor:
a. Yen wewangunan punika
sampun puput sadurung pararem puniki kaputusang, sane madruwe wewangunan patut
kakeninin pamidanda pinih ageng mapangarga 10 kg beras Sane becik tur selantur
ipun krama utawi sane ngewawa wewangunan inucap patut naur upeti ring Desa
nangken ngawarsa manut jimbar genah sane kawawa ngetang nangken siki are-ne
keni upeti mapangarga 5 kg beras sane becik tur jimbar tanah sane kewawa tan
rangkungan ring 1,5 ( asiki atengah ) are.
n. Yen wewangunan punika
kawangun sesampun pararem puniki kaputusang, sane madruwe wewangunan punika
patut kakeninin pamidanda Panguak Pararem maageng mapangarga 10 kg beras sane
becik, tur wewangunan punika patut kagubar saha Palemahan pecak genah
wewangunan punika patut kewaliang kawentenane sakadi jati mula.
4.
Tamiu sane ngewangun ring
palemahan Desa Bugbug:
a. Sane sampun polih uakan
saking Prajuru/Dulun Desa kawenangang ngeranjing makrama desa Bugbug, saha naur
pangepok mapangarga 25 kg beras sane becik tur naur upeti ngewarsa gong arta
mapangarga 10 kg beras sane becik sanangken are.
n. Sane tan polih uakan
saking Prajuru/Dulun Desa keni pamidanda maageng mapangarsa 50 kg beras
sane becik, tur wewangunan inucap patut kagubar.
5.
Ring Tanah Palemahan druwen
Desa sane kapungetang antuk Desa, sapa sira ugi nenten kadadosang ngewangun wewangunan utawi
nandur kekayonan sajabaning sane sampui katuduh antuk Prajuru / Dulun Desa.
B.
Indik Pawiwahan Warga Desa Adat Bugbug Majeng Rine Warga Tamiu.
I.
Sulur Pamiteges :
Sane Kasinanggeh warga desa
adat Bugbug inggih punika manut ring daging Awig-Awig desa adat Bugbug palet 1
pawos 8 angka I aksara (a):
Sane kasinanggeh warga
tamiu inggih punika wong sakeng dura desa utawi dura negara sane durung
kemanggehang ring ilikita krama desa adat Bugbug.
II. Daging
Pararem
1.
Yen wenten wong pawestri
daha utawi nyapian utawi balu warga desa adat Bugbug pacang merabian utawi
nganten sareng warga tamiu, kulawarga sang pawestri mangda matur uninga ring Prajuru
desa tur Prajuru ngicenin sulur pawiwahan.
2.
Kulawarga pradana patut
ngaturin Prajuru adat miwah manggala dinas mangda nedunin ritatkala pengambilan
miwah pamuput upacara pawiwahan.
3.
Mungguing swadarman sang
mengambil:
a.
Ritatkala pengambilan anake
istri :
(I).
Makta Jambe Sedah ( Buah Base ) apasang
minakadi sedah ( Base ) 2 (kalih) ampin, jambe ( Sedah ) 4 ( papat ) satmaka
dasar pinunase ring skala majeng ring kulawarga pradana.
(II).
Ngaturang canang paneduh ring sanggah uttawi
merajan kulawarga pradana make dasar matur uninga ring niskala majeng ring
panembahan, miwah sesuhunan kulawarga pradana.
n.
Ritatkala nunas mapamit miwah muputang upacara pawiwahan ring genah
kulawarga pradana:
(I).
Kulawarga purusan
kasarengin antuk Prajuru adat miwah dines maka manggala saksi tatkala matemuang
bebawos indik pamuput upacara pawiwahan inucap.
(II). Maka sarana upakara upacara
manut Tri Upa Saksi, luire: ring merajan pradana ngaturang banten pejati miwah runtutannya
manut kawentenan, segehan ring
natar, canang pangrawos miwah jambe sedah maruntutan jinah pitukun daha samas
keteng bolong ring genah pesamuan para saksi.
(III).Nawur prabea pangentos
ayah-ayah ring desa, marupa jinah mapangarga 15 (limolas) kg beras sane becik
tur ngeranjing ring Desa Adat abagian, Banjar Adat abagian, miwah Seka
Teruna-Teruni abagian.
4.
Prade wong pawestri warga desa adat Bugbug karorodang
antuk tamiu, mangda sang nruwenang pawestri punka digelis matur uninga ring
Prajuru Adat miwah dinas tatkala nerima utusan pejati saking kulawarga purusa.
5.
Yan pejati punika sampun
katerima antuk sang nruwenang pawestrine, saking kulawarga purusa patut
ngelanturang pemargine antuk "Milaku" makta srana jambe sedan miwah
daging pewargan, wus punika wau kalaksanayang "Mararasan" maigumang
indik pemargin pawiwahan selantur ipun.
6.
Pawiwahan punika sampun
kasinanggeh puput utawi sah yan sampun kamargiang Tri Upa Saksi manut catur
dresta, sakadi sampun mabuta saksi utawi makala-kalaan, sampun mawidhi widhana
( Dewa Saksi) tur sampun kasaksinin antuk kulawarga saking purusa miwah pradana
saha kasaksinin antuk prajuru adat miwah manggala dinas saking pradana miwah
purusa.
7.
Yan warga desa adat Bugbug
sane lanang utawi istri ngarnbil anak saking dura desa utawi dura negara yan
sane kaambil durung maagama Hindu, patut ka-sudhi-wadhani rihin wau prasida
kapuputang upacara pawidhi widanane manut dresta agama Hindu.
8.
Pemargine muputang upacara
Pawiwahan ka jaba desa patut ngaturin dane prajuru adat miwah manggala dinas.
Pinih nampek ngatigang rahinayang sampun ngaturin dane Prajuru Adat miwah
manggala dinas mangda nedunin pinaka saksi ring rahina miwah genah upacarane
pacang kalaksanayang.
9.
Sumangdene upakara/upacarane
memargi becik sang maduwe karya mangda nganutin pituduh dane prajuru tatkala
pacang ngemargiang upacara/upakarane ring pagenahan sang istri (pradana).
10.
Sadurung upakara/upacarane
nunas mapamit miwah ngepok utawi majauman saking kulawarga purusa ka pagenahan
pradana kamargiang, saking kulawarga purusa patut nunas sasulur indik upakara
majeng ring kulawarga pradana.
11.
Yan pamargin pawiwahanne
puput sapisan sajeroning arahina saking pepadikan, pengambilan rauhing nunas
mapamit utawi majauman, kulawarga lanang utawi wadone saking krama desa Bugbug,
patut ngaturin Prajuru Adat miwah manggala dinas mangda rauh nyaksinin upacara
punika.
C.
Indik Prewayah.
1.
Yan prade wenten Krama Desa
Bugbug madruwe oka buncing utawi sale, patut matui supelcsa ring Desa.
2.
Desa mapaica sasulur ring
Krama inucap ngeninin indik pemargin Desa derestane majeng ring sang madruwe
oka buncing utawi sale.
3.
Daging Sasulure:
a. Pacang katepakang kukul
tegtege ring Busali tigang kalentungan banban sesampune wenten atur supeksa
saking sang madruwe oka buncing utawi sale.
n. Indik kacuntakan sang
madruwe buncing utawi sale, saha pagenahannyane miwah Desane masengker abulan
pitung rahina saking embase.
c. Yan sampun tutug abulan
pitung rahina, sang madruwe buncing utawi sale patut mapahayu/meretista
Kahyangan Desa, pinih nista antuk sesayut pratista.
r. Swadamnan reraman sang
buncing utawi sale punika patut ngaturang ayah nyanggra sajeroning aci-aci ring
Desa dados Prawayah.
k. Sadurung pacang tedun
ngayah Prawayah patut nyuciang raga majalaran antuk masegawu ring Bale Agung
ritatkala Desane ngunggahang sekar/ matenung.
I. Nyada m.apitegets
ngemademang ayah wusan dados Prawayah mawiwit saking pinunas ngeraga seantukan
sampun lingsir utawi macihna sungkan-sungkanan.
4.
Patuas utawi olih-olihan
Prawayah luire:
a. Jinah saking Desa manut
kawentenan.
n. Pengangge arangsukan
saking Desa manut kawentenan.
c. Tandingan/Kaos saking
Desa tatkala aci ageng.
5.
Tatingan saking Desa:
a. Tatkala sang madruwe
buncing utawi sale mapahayu/mretista Kahyangan Desa manut kawentenan.
n. Yan prade I Prewayah seda:
Kain Putih 10 M, Beras 10 kg, Jinah Bolong 50 keteng,
c. Yan prade I Prewayah
Kaaben/ Kepalebonang: Kain Putih 20 M, Beras 50 kg. Jinah Bolong 200 keteng.
Yan prade I Prewayah Mausaba
Kelodang utawi atmawedana, sapisan: Kain Putih 10m, Jinah Bolong 100 Keteng.
6.
Yan Prade I Prewayah tan
presida nganutin swadarmannya, Desane patut ngentenin Prewayah inucap masrana
antuk canang apasang sekadi ngentenin / ngendekang tarunan pasting.
D.
Indik Juru Gamel
1.
Ritatkalaning ngenterang
pemargin aci-aci, Desane nyejerang lelangon miwah ilen-ilen druwen Desa manut
Awig-awig pawos 26 angka 8.
2.
Lelangun sane kajejerang
sajeroning pararem puniki inggih punika: Gong Desa/Gong Gede, Gambang miwah
Salonding. Antuk punika Desa patut ngawentenang juru gamel.
3.
Sane kebawos Juru Gamel ring
pararem puniki inggih punika: Krama Desa sane wikan matetabuhan indik ilen-ilen
walin pura / kahyangan.
4.
Panemayan tedun dados juru
garnet luire:
a. Mawiwit saking turunan,
n. Mawiwit saking kajudi
antuk Desa,
c. Masegawu ring Bale Agung
ritatkala Desane ngunggahang sekar / matenung.
5.
Nyada mapiteges ngamademang
ayah wusan dados juru gamel inggih punika mawiwit saking pinunas ngeraga
seantukan sampun lingsir utawi macihna sungkan-sungkanan.
6.
Patuas utawi olih-olihan
juru gamel luire:
a. Jinah saking Desa manut
kawentenan,
n. Pengangge arangsukan
sakeng Desa manut kawentenan.
c. Tandingan / kawos saking
Desa tatkala Aci Agung.
7.
Tatingan saking Desa:
a. Yan prade I Juru Gamel
seda: Kain Putih 10 m, Beras 10 kg, Jinah bolong 50 keteng,
n. Yan prade 1 Juru Gamel
kaaben / kapalebonang: Kain Putih 20 m, Beras 50 kg, Jinah bolong 100 keteng.
c. Yan prade I Juru Gamel
Mausaba Kelodang utawi Atma Wedana, sapisan: Kain Putih 10 m, Beras 50 kg,
Jinah bolong 100 keteng.
8.
Yan prade Juru Gamel tan
prasida nganutin swadarmanya, Desane patut ngentenin juru gamel inucap maserana antuk
canang apasang sekadi ngentenin / ngendekang Turunan Pasting.
No comments:
Post a Comment